Het drukken
(de vermenigvuldiging, fase II)
Overige druktechnieken
Inleiding
Is in het voorgaande hoofdstuk vooral gekeken naar de druktechnieken voor het 'reguliere drukwerk op papier'. Hierna wordt in hoofdlijnen een en ander geschetst met betrekking tot het (be-)drukken van andere voorwerpen.
Want zeker ook vanuit een communicatiefunctie kan men te maken krijgen met de wens om bijvoorbeeld huisstijl-elementen aan te brengen op bijv. CD's, DVD's of relatiegeschenken, variërend van de klassiekers als ballpennen en parapluies, tot en met uitdagender ondergronden als van golfballen tot koffiemokken of skitruien.
In veel gevallen zijn specialistische bedrukkingsmethoden ontwikkeld.
Door geraffineerde ingrepen en ontwikkelingen maken die steeds hogere kwaliteit drukwerk mogelijk.
Soms stellen deze speciale druktechnieken ook speciale eisen aan het aan te leveren materiaal.
Hieronder zijn de voornaamste specialistische druktechnieken weergegeven.
Foliedruk
Deze druktechniek is een vorm van hoogdruk.
Echter, in plaats van inkt wordt tussen de drukvorm en het te bedrukken materiaal (papier, karton e.d.) een kunststoffolie geplaatst.
Deze folie is de drager van een zeer dunne laag metaalhoudende substantie.
De drukvorm wordt niet alleen op het te bedrukken materiaal geperst, maar daarbij ook nog verwarmd.
Het resultaat is een hoogglanzende verschijning van goud, zilver of 'metallic kleuren'.
Deze druktechniek is vooral in gebruik voor bijzonder reclamedrukwerk, kerstkaarten, boekomslagen en dergelijke.
Blinddruk
Deze druktechniek is een vorm van hoogdruk.
Echter, in plaats van een drukvorm waarop inkt wordt aangebracht, wordt de drukvorm 'droog' op het te bedrukken materiaal (papier, karton e.d.) geplaatst. Op deze manier ontstaat het beeld alleen als een reliëf in het papier of karton.
Vrijwel altijd is het een 'holle drukvorm' en bevindt zich onder het te bedrukken object een hoogdrukdrukvorm met hetzelfde beeld, waardoor het reliëfbeeld vrij scherp ontstaat.
Het heeft vrijwel altijd een gedistingeerde uitstraling. Een mooi effect wordt alleen bereikt in zwaardere papiersoorten en lichte kartonsoorten (bijvoorbeeld bij briefpapieren van Raden van Bestuur van grote ondernemingen, bij bijzondere (boek-)omslagen, covers van bijzondere jaarverslagen en voor verpakkingen van producten met een hoge toegevoegde waarde, zoals bijv. parfumdoosjes e.d.).
Deze techniek wordt ook wel aangeduid als 'staaldruk' (vanwege de extreem veel hardere stijl van de drukvorm).
Ook deze druktechniek is een vorm van hoogdruk.
Tampondruk is een drukvorm, waarmee bijna elke ondergrond en vorm bedrukt kan worden. Dit gebeurt met behulp van een cliché en een siliconen tampon (flexibele drukvorm als van een 'datumstempel').
Een cliché is een metalen plaatje, waarop fotografisch een afbeelding is overgebracht. De afbeelding wordt uitgespaard door het plaatje diep te etsen. Tijdens het tampondrukken worden de uitsparingen op het cliché door een rakel van drukinkt voorzien. De tampon zet het drukbeeld vervolgens over van het cliché op het te bedrukken voorwerp. Door gebruik te maken van verschillende tampon-vormen is het mogelijk om vlakke, holle en bolle ondergronden te bedrukken.
Een voorbeeld van tampondruk op een vlakke ondergrond is de bedrukking van muziek-cd's door de platenindustrie.
Een voorbeeld van niet vlakke ondergrond is het bedrukken van een pen of een golfbal. Met tampondruk is het mogelijk om voorwerpen te voorzien van een opdruk in één of meerdere kleuren. Er kunnen verschillende soorten drukinkt worden gebruikt afhankelijk van de ondergrond en bijvoorbeeld de gewenste slijtvastheid van de bedrukking.
Flockdruk
Deze 'druktechniek' heeft nauwelijks iets met drukken te maken.
Vanuit de invalshoek communicatie is hij van belang omdat regelmatig huisstijl-verschijningsvormen in flockdruk aangerbacht worden op een ondergrond. Denk daarbij vooral aan sweatshirts, maar ook aan bedrijfsuniformen e.d.
Deze techniek bestrijkt echter een veel grote terrein. Regelmatig krijgt u kunststof materiaal voor uw neus dat een uitstraling heeft alsof het bekleed is met stof of met bijv. suede. Dit wordt bereikt door het kunststofoppervlak van een lijmlaag te voorzien, die vervolgens bekleed wordt met een zeer fijne vezel. De aard van de vezel (lengte, dikte, stijfheid en kleur) bepalen het effect.
Zo worden niet alleen kledingstukken van een beeldmerk voorzien, maar wordt bijvoorbeeld ook de binnenzijde van een auto-dahsboardkastje 'met stof bekleed'.
Bij textiel kan men zowel de 'flock' direct op de stof aanbrengen door de flock in de 'gedrukte' lijmlaag (aangebracht als bij zeefdruk) aan te brengen; men kan ook een tussenvorm maken (op een overzet-folie als 'transfer') en het geheel vervolgens op de textiel overbrengen.
Druktechnieken in de kunstsector
Voor de reproductie van grafische kunstvoorwerpen worden verschillende druktechnieken gebruikt; deze zijn in theorie identiek aan de hiervoor beschreven technieken; vanuit de ambachtelijke historie hebben deze technieken wel eens een andere naam:| Hoogdruk | Houtsnede, linoleumsnede e.d. |
| Diepdruk | Ets, kopergravure, staalgravure |
| Vlakdruk (offset) | Steendruk (lithografie) |
| Zeefdruk | Zeefdruk |
| Digitale druk | Piëzografie of Giclée (vergelijkbaar met inkjet/plotten) |